Dolina Pięciu Stawów

Dolina Pięciu Stawów Polskich - odgałęzienie Doliny Białki, górne piętro Doliny Roztoki. Wysokogórska, polodowcowa dolina o długości 4,0 km i powierzchni 6,5 km2, położona na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego w Tatrach Wysokich.

Dolina jest zamknięta następującymi graniami i szczytami:

główną granią Tatr od Świnicy, przez grań Walentkową do Gładkiego Wierchu, gdzie graniczy z Doliną Cichą
Liptowskie Mury do Szpiglasowego Wierchu, które oddzielają ją od Doliny Ciemnosmreczyńskiej
od Szpiglasowego Wierchu, przez grzbiet Miedzianego aż po zbocza Opalonego Wierchu granicząc z Doliną Rybiego Potoku
ramię boczne odchodzące od Opalonego Wierchu z Świstową Czubą, wysoka ściana stawiarska, z której spada wodospad Siklawa, oddzielają ją od Doliny Roztoki
grań Orlej Perci, od Krzyżnego do Skrajnego Granatu, gdzie graniczy z Doliną Pańszczyca
grań Orlej Perci, od Skrajnego Granatu do przełęczy Zawrat i dalszy odcinek tej samej grani aż do Świnicy, który oddziela ją od Doliny Gąsienicowej.

Zbocza gór i dno doliny porośnięte jest kosodrzewiną i innymi roślinami alpejskimi (w Dolinie nie rosną drzewa). Lodowiec wyżłobił w Dolinie obszerne dno w kształcie sierpa z wierzchołkami skierowanymi na północny zachód (pod Świnicę) i północny wschód (pod Świstową Czubę). W Dolinie znajduje się kilka polodowcowych jezior, o łącznej powierzchni 61 ha. Największe z nich to Wielki Staw Polski położony na wysokości 1665 m n.p.m. (31,14 ha, głębokość 79,3 m). Pozostałe jeziora to: Zadni Staw, Czarny Staw, Mały Staw, Przedni Staw oraz Wole Oko.

Wielki Staw Polski drugie co do wielkości (34,14 ha) jezioro w Tatrach (według innych źródeł pierwszy), w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, pomiędzy masywami Miedzianego i Koziego Wierchu. Wielki Staw Polski jest najgłębszym (79,3 m) i najbardziej pojemnym (12 967 tys. m3) jeziorem tatrzańskim. Leży w przegłębieniu dna cyrku lodowcowego Doliny Pięciu Stawów Polskich, powstałym w miejscu zbiegania się kilku lodowców. Z jeziora wypływa potok Roztoka. Równolegle do północnego brzegu stawu biegnie znakowany szlak na Zawrat.

Czarny Staw w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, jezioro w Tatrach Wysokich, w górnej części Doliny Pięciu Stawów Polskich, pod ścianami grani Liptowskich Murów. Powierzchnia 13 ha, długość 618 m, szerokość 296 m, głębokość do 50 m. Leży na wysokości 1722 m n.p.m. w cyrku lodowcowym, zamkniętym skalnym progiem. Kształt owalny, brzegi strome.

Przedni Staw Polski, jezioro w Tatrach Wysokich, stanowiące najdalej wysunięte na północny wschód jezioro w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, u stóp Opalonego Wierchu. Powierzchnia 7,72 ha, głębokość 34,6 m. Wysokość 1668 m n.p.m. Przedni Staw Polski jest typową misą polodowcową o kolistym kształcie, zamkniętą od strony progu Doliny Roztoki ryglem skalnym z mutonowymi wzniesieniami Wyżniej i Niżniej Kopy. Jezioro jest odwadniane ku zachodowi, przez sąsiedni Mały Staw Polski, do Wielkiego Stawu Polskiego. Nad Przednim Stawem położone jest schronisko. Zostało wybudowane w latach 1948 ? 1953. Jest to najwyżej położone schronisko w polskiej części Tatr i jest nazwane im. Leopolda Świerza.

Zadni Staw Polski, staw w polskich Tatrach Wysokich, położony w Dolinie Pod Kołem (górna część Doliny Pięciu Stawów Polskich). W jego otoczeniu wznoszą się: Walentkowy Wierch, Świnica, Mały Kozi Wierch i Kołowa Czuba. Jeden z wyżej położonych stawów tatrzańskich (1890 m n.p.m.), o powierzchni 6,46 ha, głębokości 31,6 m. Zadni Staw Polski jest typowym jeziorem karowym, zamkniętym ryglem skalnym i otoczonym złomami morenowymi i usypiskami. Przez większą część roku jego taflę pokrywa lód, topniejący dopiero w czerwcu lub lipcu. Z Zadniego Stawu Polskiego wypływa potok, wpadający do położonego niżej Wolego Oka.

Mały Staw Polski jezioro w polskich Tatrach Wysokich, położone na wysokości 1668 m n.p.m., w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, pomiędzy Wielkim Stawem i Przednim Stawem. Powierzchnia 0,18 ha, głębokość 2,1 m. Mały Staw Polski powstał w przegłębieniu skalnego dna cyrku lodowcowego. Po północnej stronie znajduje się niewielki drewniany budynek Tatrzańskiego Parku Narodowego. Nad brzegiem Małego Stawu Polskiego znajduje się węzeł szlaków turystycznych, do trasy biegnącej znad Przedniego Stawu w kierunku Zawratu dochodzi szlak z Doliny Roztoki.

Pierwsze schronisko w Dolinie zbudowano staraniem Towarzystwa Tatrzańskiego w 1876 r. nad Małym Stawem (jednoizbowe, granitowe schronisko im. Ludwika Zejszera). W 1898 r. postawiono obok niego drugie, drewniane schronisko przeniesione z Czerwonych Brzeszków (niedaleko Rusinowej Polany). Rozbudowane i remontowane w kolejnych latach przetrwało do ok. 1927 r. Trzecie z kolei schronisko, staraniem Towarzystwa Tatrzańskiego, wybudowano w latach 1924 - 1927 na wale morenowym na północny zachód od Małego Stawu. Było to schronisko im. Leopolda Świerza, a następnie Leopolda i Mieczysława Świerzów. W 1945 zostało spalone. W latach 1946 ? 1947, na stoku Wyżniej Kopy, w pobliżu ruin poprzedniego schroniska, Polskie Towarzystwo Tatrzańskie zbudowało mały, prowizoryczny budynek dający schronienie turystom.